WPML not installed and activated.

زمینه‌های فعالیت

مدیریت یکپارچه منابع آب

روال عمومی مدیریت و سیاست‌گذاری آب در ایران و بسیاری از کشورهای جهان در چند دهه گذشته، صرفاً عرضه‌ آب بیشتر را برای تأمین تقاضای جمعیتِ رو به رشد، هدف قرار داده است. متأثر از این رویکرد، طرح‌های توسعه‌ي منابع آب صرفاً به دنبال کنترل فیزیکی آب برای تأمین منافع اقتصادی هستند و به تأثیرات زیست‌محیطی و اجتماعی توجه چندانی مبذول نمی‌شود. چنین رویکردی در گذشته آثار نامطلوب و گاه جبران‌ناپذیری را بر جای گذاشته است. واقعیاتی از این دست جامعه‌ي جهانی را به تغییر نگاه در مدیریت آب واداشته است. امروزه ضرورت جامع‌نگری به الگوی جدید مدیریت آب تبدیل شده است که «مدیریت یکپارچه‌ منابع آب» از مظاهر آن به شمار می‌آید. رویکرد یکپارچه به بیانی ساده بدین معنا است که مسائل اقتصادی، زیست‌محیطی، فنی و اجتماعی، در عین تضمین پایداری منابع آب برای نسل‌های آتی، مورد توجه قرار بگیرد.

تغییر اقلیم و مدیریت آب

مديريت منابع آب تقريباً تمام جنبه‌هاي جامعه و اقتصاد، شامل توليد و امنيت غذايي، تأمين مصارف خانگي و فاضلاب بهداشتي، سلامت، انرژي، گردشگري، صنعت و عملكرد اكوسيستم‌ها را تحت تأثير قرار مي‌دهد. تحت نوسان كنوني اقليم، هم‌اكنون تنش آبي به‌ويژه در برخي كشورهاي در حال توسعه، بالاست. مديريت آب هميشه مستلزم توجه جوامع به نوسانات طبيعي در تأمين آب و اثرات آن روي مصارف مختلف بوده است. تغيير اقليم اين نوسان را بيشتر مي‌كند، الگوهاي آب و هوايي را تغيير داده و تشديد مي‌كند، و عدم قطعيت بيشتري را در كميّت و كيفيت تأمين آب در بلندمدت به وجود مي‌آورد. سازگاري با نوسان كنوني اقليم، در حالي‌كه منافع مستقيمي در پي دارد، در عين حال مي‌تواند به جامعه كمك كند آمادگي بهتري براي رويارويي با افزايش نوسانات پيش‌بيني‌شده در آينده پيدا كند.

مدیریت آب‌های زیرزمینی

آب زیرزمینی در ایران منبعی حیاتی برای تأمین نیاز تمامی بخش‌­ها به شمار می­‌آید. در بسیاری از استان­‌های کشور به‌ویژه در نواحی شرقی کشور، آب زیرزمینی منبع اصلی تأمين نياز شرب و کشاورزی است. بهره­‌برداری از آب زیرزمینی و اتکای به آن، به سبب افزایش تدریجی نیازهای آبی در حال افزایش است. در چند دهه اخیر، افزایش سریع جمعیت، حفر چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق، افزایش فعالیت­‌های اقتصادی و نیز بهره‌برداری بی­‌رویه و سوء‌مدیریت، همگی به برداشت بيش از حد آب زیرزمینی در بسیاری از استان­‌های کشور منجر شده­‌اند. علاوه بر اضافه‌ برداشت، اُفت کیفیت آب، حجم آب قابل استفاده را کاهش می‌دهد و در نتیجه، مشکل کمیابی آب را تشدید می‌کند. با توجه به نقش حیاتی منابع آب زیرزمینی در ایران، ضروری است که برنامه‌ریزی و مدیریت سنجيده‌ای درباره آن صورت گیرد.

آب و فرهنگ

آب و فرهنگ، پیوندهای بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند. آب یک منبع ضروری برای حیات است، و فرهنگ نیز قسمت عمده‌ای از «شیوه زندگی» انسان‌ها را تعیین می‌کند. نحوه مدیریت منابع آب و سازگاری با محیط‌زیست زندگی، نیز در همین دایره قرار می‌گیرد. مدیریت پایدار آب در برخی فرهنگ‌های گذشته قدمتی بس دراز دارد و نتیجه آن، توازن سنجیده میان منابع آب و جامعه انسانی بوده است. آب در بسیاری از فرهنگ‌ها نقش چشم‌گیری ایفا کرده است. در این میان، فرهنگ گذشته ایران‌زمین از بابت قواعد و رسومات سنتی و پایدار آن در زمینه آب زبانزد جهانیان است. راه و رسم‌های زندگی مدرن، غنای نظام‌های سنتی مدیریت آب را نادیده گرفت و ارزش و جایگاه فرهنگی آن را کم‌رنگ کرد و امروز آب صرفاً به‌عنوان یک کالا دیده می‌شود. با این همه، گفتمان جدید آب بر اهمیت و احیای جنبه‌‌های فرهنگی آب تأکید دارد و معتقد است بدون درک جنبه‌های فرهنگی مشکلات آبی، نمی‌توان به راه‌حل پایدار برای بحران آب دست یافت.

آب و انرژی

آب تقریباً در تولید تمامی شکل‌های انرژی، شامل تولید برق و تأمین سوخت بخش حمل و نقل استفاده می‌شود. در مقابل نیز انرژی برای تحویل آب، از استخراج آب زیرزمینی و انتقال به محل مصرف گرفته تا تأسیسات پیچیده‌تر آب شیرین‌کن و تصفیه فاضلاب استفاده می‌شود. فشار بر منابع محدود آب شیرین، به‌ دلیل افزایش جمعیت، رشد اقتصادی و آلودگی در حال افزایش است. بخش‌هايي از جهان كه نرخ بالاي رشد جمعيت و توسعه اقتصادي دارند، غالباً در مناطقي واقع هستند كه منابع آب آن‌ها كمياب است. برنامه‌ريزي براي تأمين انرژي به‌طور سنتي توجه اندكي به مسائل تأمين آب داشته، و برنامه‌ريزي تأمين آب نيز الزامات انرژي را ناديده گرفته است. بي‌توجهي به وابستگي‌هاي متقابل انرژي و آب، آسيب‌پذيري‌هايي را به وجود مي‌آورد كه در نتيجه آن، محدوديت‌هاي يك منبع، محدوديت‌هايي را براي منبع ديگر به وجود مي‌آورد.

تاریخ آب

مدیریت و برنامه‌ریزی آب در ایران از سال‌های پس از انقلاب مشروطه (1285 هـ . ش)، به‌ویژه از 1300 شمسی، تا زمان حاضر، عمدتاً متأثر از شرایط و تحولات سیاسی، اقتصادی و جمعیتی، در عرصه‌های گوناگون نهادی، قانونی، سازمانی و برنامه‌ریزی تجارب مختلفی را پشت سر گذاشته است. با گذشت بیش از نه دهه از تجربه مدیریت آب در دوران جدید، دانسته‌های ما از چیستی و چرایی و آثار اقدامات گذشته بسیار ناچیز است و تلاش چندانی برای شناخت، مستندسازی و ارزیابی گذشته صورت نگرفته است. بر این باوریم که درس‌آموزی از موفقیت‌ها و ناکامی‌های گذشته می‌تواند کمک شایانی به بهبود اثربخشی اقدامات آتی مدیریت آب نماید. تارنمای «مدیریت پایدار آب» تلاش خواهد کرد در حد مقدور گوشه‌هایی از زوایای گذشته مدیریت و تصمیم‌گیری آب را روشن سازد.

1392 © تمامی حقوق برای مدیریت پایدار آب محفوظ میباشد.

طراحی سایت توسط 1001وب